Kenniseconomie

Uncategorized Reageren?

Wat valt er aan die ambities voor opleiding, leren en kennisontwikkeling te managen? De managementbenaderingen van de afgelopen vijftig tot tachtig jaar waren vooral gericht op routinematig werk en massaproductie. Zij werden gekenmerkt door standaardisatie, met de nadruk op efficiëntie, kostenreductie, aangestuurd door de “hersenen” in de top van de organisatie, die de strategie bepaalden. Het probleem dat zich nu steeds meer openbaart is dat in de kenniseconomie, waarin de complexiteit van werk toeneemt en het belang van kenniscreatie groeit, het (top)management niet langer toegerust is om de organisatie aan te sturen en te controleren. Vormen van leidinggeven en slim organiseren zijn nu op alle niveaus nodig en vragen van alle werknemers om een betrokken en verantwoordelijke bijdrage. De klassieke scheiding tussen denkers en uitvoerders is daarmee komen te vervallen. Als gevolg daarvan is een nieuwe benadering nodig voor het omgaan met medewerkers. Het oude arbeidscontract was gebaseerd op het gehoorzaam, gezagsgetrouw en loyaal leveren van een opgelegde prestatie, in ruil voor een rechtvaardig salaris, veiligheid en zekerheid. Zodra werknemers een geheel andere bijdrage aan het bedrijf gaan leveren, in termen van ideeën en verbetervoorstellen of voorstellen voor radicale innovaties, gaan ze ook deel uit maken van de collectieve ambities van de organisatie en zijn mede-eigenaar van het te verrichten kenniswerk. Wij zien dit nu al gebeuren bij adviesbureaus en kleine kennisintensieve netwerken van autonome professionals.
Op het moment dat het belang van klassiek kapitaal afneemt ten gunste van het vermogen om kennis te genereren, verschuift de legitimiteit van het eigenaarschap van anonieme aandeelhouders naar de kenniswerkers. Managers komen hierdoor in een onzekere positie te verkeren: de traditionele rol van tussenpersoon tussen kapitaal en arbeid raakt uitgespeeld en het besturen van kenniswerk is nauwelijks nog mogelijk. Doordat het belang van kennis toeneemt is het vanuit een bedrijfskundig perspectief onvermijdelijk dat het organisatielandschap werd verrijkt met ‘kennismanagement’. Wanneer we kennis in de nieuwe economie echter zien als een individueel vermogen dat we niet op dezelfde manier kunnen sturen, beheren, beheersen en meten als financieel kapitaal, grondstoffen en fysieke arbeid, dan verwordt kennismanagement tot een anachronisme: een poging een ouderwetse term toe te passen om een nieuw fenomeen in de greep te krijgen.
Kenniswerk vindt plaats in samenwerkingsrelaties. Kenniswerk en leren kunnen niet middels macht, controle of contract worden opgelegd. Het vereist een gedeelde ambitie die aantrekkelijk, begrijpelijk en betekenisvol is voor zowel de medewerkers als de organisatie. Er zijn daarom nieuwe manieren nodig om het werk en het leren ten behoeve van kennisproductie te organiseren. Kenniswerkers en autonome professionals nemen bij voorkeur hun eigen ontwikkeling in eigen hand. Daarbij realiseren mensen zich steeds meer dat het stimuleren en ondersteunen van het leren voor kenniswerk op tal van manieren kan plaatsvinden en niet uitsluitend in formele trainingsprogramma’s. Tot de opties behoren de werkplek uitrusten met elektronische systemen die het functioneren ondersteunen.

Author

Leave a comment

Back to Top